Trong lịch sử quản lý hành chính của Việt Nam, câu chuyện sáp nhập tỉnh rồi lại tách ra là một chủ đề không hề mới. Nếu lật lại những trang ký ức của vài thập kỷ trước, chúng ta sẽ thấy việc “hợp rồi tan” diễn ra khá thường xuyên.
Nhưng ở bối cảnh hiện tại, sau cuộc đại cải cách đưa cả nước từ 63 tỉnh thành xuống còn 34 đơn vị hành chính, liệu lịch sử có lặp lại? Liệu có khi nào các tỉnh vừa về chung một nhà lại được “trả về tên cũ”?
Bản đồ hành chính mới là kết quả của chiến lược tinh gọn dài hạn. Source: Cục đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam – BỘ NÔNG NGHIỆP
Câu trả lời ngắn gọn là: Về mặt lý thuyết thì hoàn toàn có thể nếu Quốc hội thông qua, nhưng trong thực tế tương lai, kịch bản này cực kỳ khó xảy ra. Hãy cùng nhìn lại quá khứ để hiểu vì sao tư duy quản lý hiện nay đã thay đổi hoàn toàn.
1. Nhìn lại lịch sử: Khi “Tách – Nhập” là giải pháp thời thế
Nếu bạn thuộc thế hệ 8x về trước, chắc hẳn vẫn còn nhớ những cái tên “siêu tỉnh” vang bóng một thời. Sau năm 1975, để tập trung nguồn lực phục hồi kinh tế sau chiến tranh, hàng loạt tỉnh lớn đã ra đời:
-
Nghệ Tĩnh: Hợp nhất từ Nghệ An và Hà Tĩnh.
-
Bình Trị Thiên: Gộp chung Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế.
-
Minh Hải: Sự giao thoa của Bạc Liêu và Cà Mau.
Tuy nhiên, đến giai đoạn 1989 – 1997, nước ta lại chứng kiến một làn sóng chia tách ngược trở lại. Lý do rất thực tế: Ngày xưa hạ tầng giao thông thô sơ, chưa có Internet hay công nghệ số. Quản lý một địa bàn quá rộng khiến bộ máy hành chính từ tỉnh không sâu sát được đến cấp cơ sở. Người dân đi từ huyện vùng sâu lên tỉnh làm cái giấy tờ có khi mất cả ngày đường. Việc chia nhỏ tỉnh lúc đó là cần thiết để kích thích kinh tế cục bộ phát triển.
2. Vì sao tương lai sẽ “Rất khó để quay đầu”?
Cuộc đại cải cách đưa bản đồ hành chính về con số 34 tỉnh thành mang tính chiến lược lâu dài và có bệ đỡ vững chắc hơn ngày xưa rất nhiều. Có 3 lý do cốt lõi khiến việc tách tỉnh khó lòng xảy ra nữa:
⚙️ Sự lên ngôi của Công nghệ số
Ngày xưa người ta sợ tỉnh rộng vì “đường sá xa xôi, quản lý không xuể”. Ngày nay, thế giới đang vận hành bằng dữ liệu. Với việc chuyển đổi số, chính phủ điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, một cán bộ ngồi tại trung tâm tỉnh có thể xử lý hồ sơ cho người dân ở xã biên giới chỉ bằng vài cú click chuột. Công nghệ đã xóa nhòa hoàn toàn khoảng cách địa lý.
Chính phủ số giúp tối ưu hóa việc quản lý các siêu đô thị và tỉnh thành lớn. Source: IDG Vietnam
📉 Bài toán tinh gọn bộ máy và giảm ngân sách
Cốt lõi của việc sáp nhập hiện nay là giảm bớt các tầng nấc trung gian, giảm số lượng công chức biên chế và cắt giảm chi phí vận hành các trụ sở (Sở, ban, ngành) trùng lặp. Việc tách tỉnh trở lại trong tương lai sẽ đi ngược lại hoàn toàn với chiến lược tinh gọn này, gây lãng phí rất lớn cho ngân sách quốc gia.
🗺️ Tư duy kinh tế quy mô lớn
Các tỉnh nhỏ trước đây thường bị manh mún về tài nguyên, mạnh ai nấy làm và dễ rơi vào tình trạng “cạnh tranh triệt tiêu” lẫn nhau. Khi về chung một nhà, không gian phát triển rộng lớn hơn sẽ giúp địa phương dễ dàng quy hoạch các khu công nghiệp quy mô, xây dựng các mô hình đô thị thông minh, sân bay, cảng biển và tạo sức hút lớn đối với các tập đoàn đa quốc gia.
Không gian địa giới lớn tạo điều kiện cho việc quy hoạch đồng bộ hạ tầng hiện đại. Source: Vietnam Investment Review
Lịch sử luôn chuyển động, và các quyết sách hành chính tối cao luôn phụ thuộc vào yêu cầu của an ninh, quốc phòng hay những biến động đặc biệt của thời đại. Tuy nhiên, với xu thế quản trị hiện đại, chuyển đổi số toàn diện và định hướng phát triển kinh tế vùng, các tỉnh thành sau khi sáp nhập sẽ giữ được sự ổn định lâu dài để cất cánh, thay vì lại loay hoay trong vòng xoáy “tách – nhập” như thế kỷ trước.
Còn bạn, bạn nghĩ sao về việc sáp nhập tỉnh thành lần này? Hãy để lại bình luận phía dưới nhé!
